برنامه کوددهی کلم
تیم ارشد گیاه پزشکی ایکادمالتقویم کوددهی اختصاصی محصول کلم از دسته سبزیجات که توسط کارشناسان ارشد گیاه‌پزشکی شرکت ایکادمال تهیه شده، یک برنامه کوددهی جامع شامل زمان‌بندی دقیق مراحل رشد، مقادیر بهینه کودها و نکات فنی تغذیه برای دستیابی به حداکثر عملکرد و کیفیت محصول می‌باشد.
کلم با نام علمی Brassica oleracea var. capitata گیاهی یکساله و فصل خنک از خانواده شب‌بویان (Brassicaceae) است که برگ‌های درون‌سو پیچیده و فشرده، یک کله (غده برگی) گرد و سفت را تشکیل می‌دهند. کلم در رنگ‌های سفید (سبز روشن) و قرمز در اکثر مناطق ایران در بهار و پاییز کشت می‌شود. برای داشتن کله‌هایی درشت، سنگین‌وزن، ترد، شیرین و با ماندگاری بالا، تغذیه منظم و برنامه‌ریزی‌شده در طول مراحل مختلف رشد این محصول اهمیت زیادی دارد.
چطور کلم را درشت، سفت و شیرین برداشت کنیم؟
اگر می‌خواهید کلم‌هایی با کله‌های بزرگ، سنگین، کاملاً توپر و طعم شیرین و ترد داشته باشید، باید سه عنصر اصلی را در زمان درست به گیاه برسانید: نیتروژن برای رشد برگ‌های پهن و فراوان، فسفر برای ریشه‌زایی و شروع به پیچیدن برگ‌ها، و پتاسیم، کلسیم و بور برای فشردگی کله، جلوگیری از ترک خوردن، پوسیدگی داخلی و افزایش ماندگاری در انبار. تغذیه اصولی از کلم‌های پوک، ترک‌خورده و تلخ جلوگیری میکند. در ادامه این تقویم گام‌به‌گام، می‌گوییم در هر مرحله از رشد چه کودی از لیست محصولات ما نیاز دارید.
فهرست عناوین این مطلب
- چطور کلم را درشت، سفت و شیرین برداشت کنیم؟
- چرا کلم‌هایم پوک، ترک‌خورده و تلخ می‌شود؟
- نکات مهم و هشدارها
- 🥬 تقویم کوددهی کلم بر اساس مراحل رشد
- 1- برنامه کوددهی کلم: مرحله آماده‌سازی بستر و کاشت
- 2- برنامه کوددهی کلم: مرحله رشد رویشی (برگ‌دهی قوی)
- 3- برنامه کوددهی کلم: مرحله شروع پیچیدن و تشکیل کله
- 4- برنامه کوددهی کلم: مرحله بزرگ شدن و سفت شدن کله
- 5- برنامه کوددهی کلم: مرحله قبل از برداشت (رسیدگی نهایی)
- 6- برنامه کوددهی کلم: مرحله پس از برداشت (بازسازی خاک)
- مناطق اصلی کشت کلم در ایران
- انواع کلم در ایران
چرا کلم‌هایم پوک، ترک‌خورده و تلخ می‌شود؟
اگر کله‌های کلم شما سبک و پوک هستند، برگ‌های بیرونی زرد شده و می‌ریزند، کله ترک‌های عمیق برداشته یا مغز آن دچار پوسیدگی قهوه‌ای و سیاه شده، گیاه دچار کمبود یا عدم تعادل تغذیه‌ای است. کمبود نیتروژن (برگ‌های کم و کله‌های کوچک)، کمبود فسفر (تأخیر در پیچیدن کله)، کمبود پتاسیم (کاهش وزن، سفتی و ماندگاری)، کمبود کلسیم (نوک‌سوزی و سوختگی حاشیه برگ‌های داخلی) و کمبود بور (قهوه‌ای شدن مغز، ترک خوردن و بدشکلی کله) از مشکلات رایج کلم هستند. با دنبال کردن برنامه زیر، این کمبودها مستقیماً برطرف می‌شوند.
نکات مهم و هشدارها
مناطق گرمسیر: کلم فقط در پاییز و زمستان کشت شود. دمای بالای ۲۵-۲۸ درجه باعث باز ماندن کله و طعم تلخ می‌شود. از کود نیتروژنه سنگین در گرما بپرهیزید.
مناطق سردسیر: کشت بهاره پس از رفع یخبندان یا کشت پاییزه در اواخر تابستان انجام شود. کلم سرمای ملایم را تحمل میکند. در یخبندان شدید از محلول‌پاشی خودداری کنید.
خاک سنگین و شور: کلم در خاک عمیق و با زهکش خوب رشد میکند. قبل از کوددهی در خاک شور آبشویی کنید و از کودهای کلردار پرهیز کنید.
دمای خاک: دمای مطلوب برای رشد کلم ۱۲ تا ۲۲ درجه است. زیر ۸ درجه و بالای ۳۰ درجه از کوددهی ریشه‌ای سنگین خودداری کنید.
🥬 تقویم کوددهی کلم بر اساس مراحل رشد
1- برنامه کوددهی کلم: مرحله آماده‌سازی بستر و کاشت
| تیتر | توضیحات |
|---|---|
| هدف | بستر نرم و غنی، ریشه‌زایی قوی و استقرار سریع نشاء |
| مرحله رشد | قبل از انتقال نشاء به زمین اصلی |
| سن گیاه | بستر کشت (زمین اصلی) |
| ممنوعیت مصرف | از کود دامی نپوسیده که باعث بیماری ریشه و علف هرز می‌شود استفاده نکنید |
| نیاز به تأخیر | اگر خاک سنگین است، حتماً شخم عمیق زده و با ماسه و مواد آلی پوسیده اصلاح کنید |
کلم برای تولید برگ‌های بزرگ و کله‌های سنگین، نیاز به خاکی غنی از فسفر و پتاسیم دارد. مونوآمونیوم فسفات (MAP) پایه اصلی ریشه‌زایی است. هیومیک اسید جذب عناصر را افزایش داده و گوگرد مایع به اصلاح pH و افزایش طعم و عطر کلم کمک میکند. یک کود پایه نیتروژنی حاوی گوگرد (سیتوسیف) نیز شروع قدرتمندی به رشد اولیه برگ‌ها می‌دهد.
محصولات پیشنهادی برای مرحله آماده‌سازی بستر کلم:
2- برنامه کوددهی کلم: مرحله رشد رویشی (برگ‌دهی قوی)
| تیتر | توضیحات |
|---|---|
| هدف | تولید برگ‌های پهن و بزرگ برای تغذیه کله آینده |
| مرحله رشد | از ۴ برگی تا قبل از شروع به پیچیدن برگ‌ها (۴-۶ هفته پس از نشاء) |
| سن گیاه | ۴-۷ هفتگی |
| ممنوعیت مصرف | نیتروژن اضافی باعث رشد علفی برگ‌ها و تأخیر در بستن کله می‌شود |
| نیاز به تأخیر | اگر برگ‌ها زرد کم‌رنگ هستند، ابتدا با کود آهن و روی محلول‌پاشی کنید |
در این مرحله کلم باید تا حد امکان برگ‌های سالم و پهن تولید کند. نیترات کلسیم برای تأمین نیتروژن و جلوگیری از سوختگی حاشیه برگ‌ها عالی است. کود کامل NPK 20-20-20 (ژیگاس یا سیتوسیف) تعادل تغذیه‌ای را تضمین میکند. اوره فسفات نیز فسفر و نیتروژن را هم‌زمان می‌رساند. از کود آهن ۶ درصد و میکرو کمپلت A برای پیشگیری از زردی استفاده کنید.
محصولات پیشنهادی برای مرحله رشد رویشی کلم:
3- برنامه کوددهی کلم: مرحله شروع پیچیدن و تشکیل کله
| تیتر | توضیحات |
|---|---|
| هدف | تحریک پیچیدن برگ‌ها، تشکیل کله اولیه و افزایش تراکم آن |
| مرحله رشد | زمانی که برگ‌های مرکزی شروع به بسته شدن و تشکیل یک گوی کوچک می‌کنند |
| سن گیاه | حدود ۶-۸ هفته پس از نشاء |
| ممنوعیت مصرف | نیتروژن بالا مانع فشرده شدن برگ‌ها و باعث باز ماندن کله می‌شود |
| نیاز به تأخیر | اگر کله دیر بسته می‌شود، یک هفته زودتر از کود فسفر بالا استفاده کنید |
فسفر و پتاسیم بالا در این مرحله برای فشردگی کله حیاتی است. از کود NPK با فسفر بالا مانند ۱۰-۵۲-۱۰ (ژیگاس) برای شروع پیچیدن برگ‌ها استفاده کنید. سولفات پتاسیم و مونوپتاسیم فسفات (MKP) استحکام و سنگینی کله را پایه‌ریزی می‌کنند. بور از همین مرحله برای جلوگیری از قهوه‌ای شدن مغز کلم ضروری است. نیترات کلسیم همچنان برای استحکام برگ‌ها و گوگرد مایع برای طعم‌دهی مورد نیاز است.
محصولات پیشنهادی برای مرحله شروع تشکیل کله کلم:
4- برنامه کوددهی کلم: مرحله بزرگ شدن و سفت شدن کله
| تیتر | توضیحات |
|---|---|
| هدف | افزایش وزن و اندازه کله، بهبود شیرینی و ماندگاری |
| مرحله رشد | کله به اندازه یک گریپ‌فروت رسیده و تا زمان برداشت در حال پُر شدن است |
| سن گیاه | ۸-۱۲ هفته پس از نشاء |
| ممنوعیت مصرف | نیتروژن اضافی باعث ترک خوردن کله و پوکی می‌شود |
| نیاز به تأخیر | اگر کله‌ها سبک هستند، پتاسیم و آبیاری منظم را افزایش دهید |
پتاسیم بالا (سولفات پتاسیم، سولوپتاس و پتاسیم مایع) وزن نهایی، شیرینی و ماندگاری انباری کلم را تعیین میکند. نیترات کلسیم و بور از پوسیدگی داخلی و ترک خوردن جلوگیری می‌کنند. منیزیم (سولفات منیزیم) به سبز ماندن برگ‌های بیرونی و تغذیه کله کمک میکند. گوگرد مایع نیز طعم و عطر کلم را کامل میکند.
محصولات پیشنهادی برای مرحله بزرگ شدن کله کلم:
5- برنامه کوددهی کلم: مرحله قبل از برداشت (رسیدگی نهایی)
| تیتر | توضیحات |
|---|---|
| هدف | تثبیت سفتی، شیرینی و افزایش ماندگاری پس از برداشت |
| مرحله رشد | ۷-۱۰ روز مانده به برداشت |
| سن گیاه | انتهای فصل |
| ممنوعیت مصرف | قطع کامل کوددهی و کاهش تدریجی آبیاری |
| نیاز به تأخیر | اگر کله‌ها کاملاً سفت نشده‌اند، چند روز دیگر صبر کنید و فقط آبیاری سبک انجام دهید |
در روزهای پایانی فقط پتاسیم و گوگرد (سولوپتاس و گوگرد مایع) در صورت نیاز و به میزان کم برای بهبود انبارداری توصیه می‌شود. مصرف نیتروژن ممنوع است و کاهش آبیاری کله را برای برداشت آماده میکند.
محصولات پیشنهادی (در صورت نیاز نهایی):
6- برنامه کوددهی کلم: مرحله پس از برداشت (بازسازی خاک)
| تیتر | توضیحات |
|---|---|
| هدف | بازگرداندن حاصلخیزی و ضدعفونی خاک برای کشت بعدی |
| مرحله رشد | پس از جمع‌آوری کلم‌ها و خارج کردن بقایا |
| سن گیاه | – |
| ممنوعیت مصرف | بقایای آلوده به بیماری‌های ریشه و پوسیدگی نرم را به خاک برنگردانید |
| نیاز به تأخیر | پس از پاکسازی کامل، کودهای اصلاحی را با شخم مخلوط کنید |
پس از برداشت، خاک فقیر و احتمالاً آلوده است. مونوآمونیوم فسفات برای تأمین فسفر، هیومیک اسید برای ماده آلی و گوگرد مایع برای اصلاح pH و کاهش عوامل بیماری‌زا توصیه می‌شود.
محصولات پیشنهادی برای مرحله پس از برداشت کلم:
مناطق اصلی کشت کلم در ایران
کلم در سراسر ایران در فصول خنک کشت می‌شود. قطب‌های اصلی تولید اصفهان، فارس، آذربایجان شرقی، خراسان رضوی، تهران، البرز، همدان، کرمانشاه و خوزستان (پاییزه و زمستانه) هستند. شهرهای ورامین، کرج، اصفهان، شیراز و همدان به تولید کلم‌های باکیفیت و درشت معروفند.
انواع کلم در ایران
ارقام تجاری کلم شامل کلم سفید (مانند رقم Brunswick و Glory of Enkhuizen)، کلم قرمز، کلم چینی (Napa) و کلم قندی (بیضی و شیرین) می‌باشند. کلم سفید گرد، بازارپسندترین و پرمصرف‌ترین رقم است. نیازهای تغذیه‌ای تمامی این ارقام مشابه بوده و برنامه فوق برای همه آنها کارایی دارد.
توجه: این تقویم صرفاً یک پیشنهاد عمومی است. برای آمار دقیق و شرایط خاص باغ خود، حتماً با کارشناس کشاورزی مشورت کنید.
شرایط متفاوت: میزان و نوع کود به سن درخت، بافت خاک، اقلیم و نتایج آزمایش خاک بستگی دارد. قبل از اقدام، آزمون خاک انجام دهید.
تعهد: تعیین مقدار و زمان کوددهی کاملاً بر عهده کشاورز بوده و این تقویم الزام‌آور نیست.
به‌روزرسانی: این تقویم تغذیه یا زمان کوددهی به صورت دوره‌ای بر اساس یافته‌های جدید به روز می‌شود.
گروه کشاورزی ایکادمال ، با بهره‌گیری از تیمی مجرب از کارشناسان ارشد گیاه‌پزشکی و مهندسین کشاورزی، آماده ارائه برنامه‌های تخصصی تغذیه و کوددهی برای انواع محصولات باغی، زراعی، سبزیجات، صیفی‌جات و گیاهان زینتی است. دفتر مرکزی ما در اصفهان قرار دارد، اما خدمات و محصولات خود از جمله کودهای کشاورزی را به سراسر کشور از طریق وب‌سایت به صورت خرید آنلاین، سفارش تلفنی و مراجعه حضوری به دفتر اصفهان عرضه می‌کنیم. هدف ما کمک به کشاورزان و باغداران برای دستیابی به حداکثر عملکرد و کیفیت محصول با استفاده از روش‌های علمی، به‌روز و سازگار با اقلیم مناطق مختلف ایران می‌باشد.
اگر در زمینه تقویم ، جدول یا برنامه کوددهی کلم تجربه‌ای دارید، نتایج، نکات یا چالش‌های خود را در بخش نظرات ثبت کنید تا سایر کشاورزان نیز از تجربه شما استفاده کنند.