برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی
تیم ارشد گیاه پزشکی ایکادمالتقویم کوددهی اختصاصی محصول گوجه‌فرنگی از دسته صیفی‌جات که توسط کارشناسان ارشد گیاه‌پزشکی شرکت ایکادمال تهیه شده، یک برنامه کوددهی جامع شامل زمان‌بندی دقیق مراحل رشد، مقادیر بهینه کودها و نکات فنی تغذیه برای دستیابی به حداکثر عملکرد و کیفیت محصول می‌باشد.
گوجه‌فرنگی با نام علمی Solanum lycopersicum گیاهی چندساله از خانواده بادمجانیان (Solanaceae) است که به‌دلیل حساسیت به سرما، در ایران به‌صورت یکساله کشت می‌شود. این صیفی پرمصرف، میوه‌ای گوشتی و آبدار تولید میکند و در دو تیپ رشد محدود (پا کوتاه) و رشد نامحدود (پابلند، مناسب گلخانه) در فضای باز و زیر پوشش پلاستیک کشت می‌شود. برای داشتن میوه‌هایی درشت، گوشتی، خوش‌رنگ و با طعم شیرین و متعادل، تغذیه منظم و برنامه‌ریزی‌شده بر اساس مراحل رشد این محصول اهمیت حیاتی دارد.
چطور گوجه‌فرنگی را درشت، گوشتی و خوش‌طعم برداشت کنیم؟
اگر می‌خواهید گوجه‌فرنگی‌هایی با میوه‌های درشت و یکدست، بافت گوشتی و آبدار، رنگ قرمز براق و طعم شیرین و دلچسب داشته باشید، باید تغذیه را در سه فاز اصلی مدیریت کنید: نیتروژن برای رشد بوته و برگ، فسفر برای توسعه ریشه و گل‌دهی، و پتاسیم، کلسیم و بور برای درشتی میوه، رنگ‌گیری عالی و جلوگیری از پوسیدگی گلگاه. تغذیه اصولی از ترک خوردن، پوسیدگی و بدشکلی میوه جلوگیری کرده و برداشت را تا پایان فصل ادامه می‌دهد. در ادامه این تقویم گام‌به‌گام، با تنوع بالایی از محصولات برندهای ژیگاس، سیتوسیف، دامون و تاپ پلاس، می‌گوییم در هر مرحله از رشد چه کودی از لیست محصولات ما نیاز دارید.
فهرست عناوین این مطلب
- چطور گوجه‌فرنگی را درشت، گوشتی و خوش‌طعم برداشت کنیم؟
- چرا گوجه‌فرنگی‌هایم بدشکل، پوسیده و بی‌مزه می‌شود؟
- نکات مهم و هشدارها
- 🍅 تقویم کوددهی گوجه‌فرنگی بر اساس مراحل رشد
- 1- برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی: مرحله آماده‌سازی بستر و کاشت نشاء
- 2- برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی: مرحله رشد رویشی (افزایش حجم بوته)
- 3- برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی: مرحله گل‌دهی و تشکیل میوه
- 4- برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی: مرحله بزرگ شدن و رنگ‌گیری میوه
- 5- برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی: مرحله قبل از برداشت (رسیدگی نهایی)
- 6- برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی: مرحله پس از برداشت (برای ادامه باردهی)
- مناطق اصلی کشت گوجه‌فرنگی در ایران
- انواع و ارقام رایج گوجه‌فرنگی در ایران
چرا گوجه‌فرنگی‌هایم بدشکل، پوسیده و بی‌مزه می‌شود؟
اگر میوه‌های گوجه‌فرنگی شما دچار پوسیدگی سیاه در انتها (پوسیدگی گلگاه)، ترک‌های حلقوی، بدشکلی، رنگ‌پریدگی شانه‌ها یا طعم بی‌مزه و آبکی هستند، گیاه دچار کمبود عناصر غذایی شده است. کمبود کلسیم (پوسیدگی گلگاه)، کمبود پتاسیم (کاهش رنگ، طعم و سفتی میوه، زردی حاشیه برگ‌ها)، کمبود بور (ترک خوردن، بدشکلی و پوکی میوه) و کمبود نیتروژن (بوته ضعیف و میوه‌های ریز) از رایج‌ترین مشکلات مرتبط با تغذیه هستند. برنامه زیر این کمبودها را هدف گرفته و با یک تغذیه دقیق و متنوع، کیفیت محصول را تضمین میکند.
نکات مهم و هشدارها
گرمسیر: در مناطق گرم (جنوب) کشت پاییزه و زمستانه انجام شود. دمای بالای ۳۵ درجه باعث ریزش گل و توقف رنگ‌گیری می‌شود. از کود نیتروژنه سنگین در گرما بپرهیزید.
معتدل و سردسیر: کشت بهاره پس از رفع خطر یخبندان انجام شود. برای مقاومت به سرمای ابتدای فصل، از فسفر و پتاسیم بالا استفاده کنید.
خاک شور و آهکی: گوجه‌فرنگی به شوری نسبتاً متحمل است اما برای کیفیت بهتر، قبل از کوددهی آبشویی انجام دهید و از کودهای کلردار پرهیز کنید.
دمای خاک: دمای مناسب ریشه برای جذب عناصر ۱۸ تا ۲۵ درجه است. زیر ۱۲ درجه و بالای ۳۵ درجه از کوددهی ریشه‌ای سنگین خودداری کنید.
🍅 تقویم کوددهی گوجه‌فرنگی بر اساس مراحل رشد
1- برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی: مرحله آماده‌سازی بستر و کاشت نشاء
| تیتر | توضیحات |
|---|---|
| هدف | بستر نرم و غنی، ریشه‌زایی قوی و استقرار سریع نشاء |
| مرحله رشد | قبل از انتقال نشاء به زمین اصلی |
| سن گیاه | نشاء ۴-۶ برگی آماده انتقال |
| ممنوعیت مصرف | از کود دامی نپوسیده یا خاک سنگین که باعث پوسیدگی طوقه می‌شود استفاده نکنید |
| نیاز به تأخیر | اگر خاک سرد است (زیر ۱۲ درجه)، چند روز تا گرم شدن صبر کنید |
برای شروع قدرتمند ریشه، ترکیبی از فسفر پایه، هیومیک اسید و گوگرد درجه یک نیاز دارید. از مونوآمونیوم فسفات ژیگاس (MAP) و فسفر مایع غنی شده ژیگاس برای تغذیه فوری و آتی ریشه استفاده کنید. کود جلبک دریایی فورس هم استقرار نشاء را راحت‌تر میکند و مقاومت به تنش را بالا می‌برد. هیومیک اسید ژیگاس و گوگرد مایع ۶۵ ژیگاس هم پای ثابت بهبود خاک هستند.
محصولات پیشنهادی برای مرحله آماده‌سازی بستر گوجه‌فرنگی:
2- برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی: مرحله رشد رویشی (افزایش حجم بوته)
| تیتر | توضیحات |
|---|---|
| هدف | افزایش ارتفاع بوته، تولید برگ‌های سالم و شاخه‌دهی قوی |
| مرحله رشد | از استقرار نشاء تا ظهور اولین گلها (۴-۶ هفته پس از کاشت) |
| سن گیاه | ۴-۷ هفتگی |
| ممنوعیت مصرف | نیتروژن اضافی در این مرحله باعث رشد علفی و کاهش گل‌دهی می‌شود |
| نیاز به تأخیر | اگر برگ‌ها زرد و کم‌رنگ هستند، ابتدا با کود آهن و روی محلول‌پاشی کنید |
برای رشد سبزینه‌ای متعادل، نیترات کلسیم ژیگاس و کود کامل 20-20-20 سیتوسیف را پای کار بیاورید. برای تنوع و تأمین فسفر سریع، اوره فسفات اولتراسول مگنوم P44 (برند اولتراسول) و میکروسیف مایع سیتوسیف را جایگزین میکرو کمپلت معمولی کنید. کود آهن 6% دامون و کلات آهن و روی ژیگاس هم برای سبزینگی دائمی عالی هستند.
محصولات پیشنهادی برای مرحله رشد رویشی گوجه‌فرنگی:
3- برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی: مرحله گل‌دهی و تشکیل میوه
| تیتر | توضیحات |
|---|---|
| هدف | افزایش تعداد گل، تلقیح بهتر و تشکیل حداکثری میوه |
| مرحله رشد | از باز شدن اولین گلها تا نمایان شدن میوه‌های کوچک (قطر ۱-۲ سانتیمتر) |
| سن گیاه | حدود ۶-۹ هفتگی |
| ممنوعیت مصرف | نیتروژن بالا باعث ریزش گل و کاهش تشکیل میوه می‌شود |
| نیاز به تأخیر | اگر گلها می‌ریزند بدون تشکیل میوه، کمبود بور و پتاسیم را بررسی کنید |
الان موقع استفاده از محصولات تخصصی تشکیل میوه است. از فروت ست ژیگاس برای افزایش تلقیح و تشکیل میوه غافل نشوید. مونوپتاسیم فسفات ژیگاس (MKP) و سولفات پتاسیم 52% ژیگاس را برای انرژی‌دهی به گلها ترکیب کنید. برای جلوگیری از ریزش گل، بور مایع ژیگاس و کلسیم بور دامون (بورکامین) را جایگزین نیترات کلسیم خالص کنید که هم کلسیم و هم بور را یکجا می‌رساند. فسفیت پتاسیم ژیگاس هم مقاومت به بیماری‌های قارچی را افزایش می‌دهد. از کود 10-52-10 سیتوسیف برای تحریک مضاعف گل استفاده کنید.
محصولات پیشنهادی برای مرحله گل‌دهی و تشکیل میوه گوجه‌فرنگی:
4- برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی: مرحله بزرگ شدن و رنگ‌گیری میوه
| تیتر | توضیحات |
|---|---|
| هدف | افزایش اندازه و وزن میوه، بهبود رنگ، گوشتی شدن و شیرینی |
| مرحله رشد | از فندقی شدن میوه تا شروع تغییر رنگ (رسیدگی فیزیولوژیک) |
| سن گیاه | ۱۰-۱۴ هفتگی (بسته به رقم) |
| ممنوعیت مصرف | نیتروژن اضافی باعث رنگ‌پریدگی شانه، بدشکلی و طعم آبکی می‌شود |
| نیاز به تأخیر | اگر میوه‌ها رنگ نمی‌گیرند، پتاسیم را افزایش و سایه‌اندازی برگ را مدیریت کنید |
حالا نوبت پتاسیم‌های متنوع برای رنگ و شیرینی است. کود NPK 12-12-36 ژیگاس با پتاسیم فوق‌العاده بالا را امتحان کنید. پتاسیم مایع دامون K40 و سولوپتاس تاپ پلاس هم برای انتقال قندها بی‌نظیرند. مونوپتاسیم فسفات سیتوسیف (MKP) و سولفات پتاسیم کلاستر هم دست شما را برای انتخاب باز می‌گذارند. برای جلوگیری از پوسیدگی گلگاه، کلسیم بور دامون و اسید بوریک Eti Maden را به صورت چرخشی استفاده کنید. منیزیم مایع دامون و گوگرد مایع 30S سیتوسیف سبزینگی و عطر را تداوم می‌بخشند. سیلیکات پتاسیم پتاسیل بلونا هم سفتی و ماندگاری میوه را بالا می‌برد.
محصولات پیشنهادی برای مرحله بزرگ شدن و رنگ‌گیری میوه گوجه‌فرنگی:
5- برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی: مرحله قبل از برداشت (رسیدگی نهایی)
| تیتر | توضیحات |
|---|---|
| هدف | تثبیت رنگ، افزایش مواد جامد محلول (بریکس) و ماندگاری |
| مرحله رشد | هفته آخر قبل از برداشت (مرحله قرمزی کامل میوه) |
| سن گیاه | اواسط تا انتهای فصل برداشت |
| ممنوعیت مصرف | قطع کامل کوددهی و کاهش تدریجی آبیاری ۷-۱۰ روز قبل از برداشت |
| نیاز به تأخیر | اگر میوه‌ها یکنواخت قرمز نمی‌شوند، چند روز دیگر آبیاری ندهید و پتاسیم سبک استفاده کنید |
در روزهای پایانی، با پتاسیم 49% سیتوسیف و گوگرد مایع 65 ژیگاس آخرین تقویت طعم و رنگ را انجام دهید. می‌توانید از ضد یخ گیاهی پستافرت (البته در اینجا برای کاهش تنش برداشت و حفظ طراوت میوه) و سالیسیلیک اسید دامون برای افزایش ماندگاری استفاده کنید.
محصولات پیشنهادی (در صورت نیاز نهایی):
6- برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی: مرحله پس از برداشت (برای ادامه باردهی)
| تیتر | توضیحات |
|---|---|
| هدف | تقویت بوته برای تولید گل و میوه در چین‌های بعدی (ارقام نامحدود) |
| مرحله رشد | پس از برداشت چین اول و دوم |
| سن گیاه | بوته‌های بارده در اواسط فصل |
| ممنوعیت مصرف | روی زخم‌های حاصل از برداشت میوه، کود مایع نپاشید |
| نیاز به تأخیر | پس از برداشت، یک روز صبر کرده و سپس کود را همراه با آبیاری بدهید |
بعد از چین سنگین، برای شارژ دوباره بوته‌ها از کود NPK 15-5-30 سیتوسیف و فسفر مایع غنی شده ژیگاس کمک بگیرید. کود ماهی سیتوسیف یک محرک زیستی عالی برای ریشه و برگ‌های جدید است. هیومیک اسید ژیگاس، میکرو کمپلت B ژیگاس (برای تنوع ریزمغذی‌ها) و کود مایع آهن، منگنز و روی دامون FMZ هم برگ‌ها را جوان و شاداب نگه می‌دارند. اسکوربیک اسید دامون هم تنش پس از برداشت را کاهش می‌دهد.
محصولات پیشنهادی برای مرحله ادامه باردهی گوجه‌فرنگی:
مناطق اصلی کشت گوجه‌فرنگی در ایران
گوجه‌فرنگی در تمام استان‌های ایران کشت می‌شود، اما قطب‌های اصلی تولید بوشهر (دشتستان)، فارس (مرودشت، کوار)، هرمزگان (بندرعباس، میناب)، خوزستان (دزفول، شوشتر)، اصفهان، آذربایجان شرقی، خراسان رضوی، کرمان (جنوب کرمان، جیرفت) و گلستان هستند. کشت بهاره و تابستانه در مناطق معتدل و سردسیر و کشت پاییزه و زمستانه در مناطق جنوبی و گرمسیر رواج دارد.
انواع و ارقام رایج گوجه‌فرنگی در ایران
تغذیه مناسب برای تمامی ارقام گوجه‌فرنگی ضروری است. ارقام تجاری در ایران به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند: ارقام فضای باز مانند پتو ارلی (Peto Early)، ارلی اوربانا (Early Urbana)، سوپراستار (Superstar) و سوپرسیاِی (Super C) که پاکوتاه و زودرس هستند؛ و ارقام گلخانه‌ای با رشد نامحدود مانند دافنیس (Dafnis)، سیندا (Cinda)، کلر (Clare) و فلامینگو (Flamingo) که پابلند و پرتولیدند. همچنین ارقام محلی مانند گوجه‌فرنگی محلی ایلام، خراسان و آذربایجان نیز در برخی مناطق کشت می‌شوند. تمامی این ارقام نیازهای تغذیه‌ای مشابهی دارند و این برنامه با تنوع بالای محصولات برای همه آنها کارایی کامل دارد.
توجه: این تقویم صرفاً یک پیشنهاد عمومی است. برای آمار دقیق و شرایط خاص باغ خود، حتماً با کارشناس کشاورزی مشورت کنید.
شرایط متفاوت: میزان و نوع کود به سن درخت، بافت خاک، اقلیم و نتایج آزمایش خاک بستگی دارد. قبل از اقدام، آزمون خاک انجام دهید.
تعهد: تعیین مقدار و زمان کوددهی کاملاً بر عهده کشاورز بوده و این تقویم الزامآور نیست.
بهروزرسانی: این تقویم تغذیه یا زمان کوددهی به صورت دورهای بر اساس یافتههای جدید به روز می‌شود.
گروه کشاورزی ایکادمال ، با بهره‌گیری از تیمی مجرب از کارشناسان ارشد گیاه‌پزشکی و مهندسین کشاورزی، آماده ارائه برنامه‌های تخصصی تغذیه و کوددهی برای انواع محصولات باغی، زراعی، سبزیجات، صیفی‌جات و گیاهان زینتی است. دفتر مرکزی ما در اصفهان قرار دارد، اما خدمات و محصولات خود از جمله کودهای کشاورزی را به سراسر کشور از طریق وب‌سایت به صورت خرید آنلاین، سفارش تلفنی و مراجعه حضوری به دفتر اصفهان عرضه می‌کنیم. هدف ما کمک به کشاورزان و باغداران برای دستیابی به حداکثر عملکرد و کیفیت محصول با استفاده از روش‌های علمی، به‌روز و سازگار با اقلیم مناطق مختلف ایران می‌باشد.
اگر در زمینه تقویم ، جدول یا برنامه کوددهی گوجه‌فرنگی تجربهای دارید، نتایج، نکات یا چالشهای خود را در بخش نظرات ثبت کنید تا سایر کشاورزان نیز از تجربه شما استفاده کنند.